ÇEK

ÇEK
Ocak 31, 2020 No Comments SMMM admin

Çek Nedir; Çalışılan bankaya hitaben yazılmış ve TTK da belirtilen hükümlere göre düzenlenmiş, ödeme emri yerine geçen kıymetli bir evraktır. 

Çek de üç taraf bulunur:
– Keşideci: Çeki düzenleyen kişi
 Muhatap: Çeki ödeyecek banka şubesi borçlu
– Hamil: Keşide edilmiş çeki elinde bulunduran, alacaklı (hamiline)

Keşide: Çekin düzenlenerek imzalanması ve hamile verilmesidir.

Çekin Şekli: Çek, hukuki mahiyeti itibariyle bir ödeme aracıdır. Türk Ticaret Kanunu’nun 692. maddesinde çekin şekle ait yasal unsurları aşağıdaki gibi belirtilmiştir.

Çek Kelimesi: Bir çekin geçerli olabilmesi için mutlaka üzerinde ÇEK kelimesinin bulunması gerekir. Eğer çek Türkçe den başka bir dilde yazılmış ise o dilde çek karşılığı olarak kullanılan kelime üzerinde bulunmalıdır.

Kayıtsız ve Şartsız Muayyen Bir Bedelin Ödenmesi İçin Havale: Çek kredi aracı değildir. Ondan dolayı faiz öngörülemez. Çekin üzerine yazılan faiz şartı varsa bile, konulmamış sayılır. Çek bankaya götürüldüğünde eğer borçlunun hesabında çeki karşılayacak kadar para varsa banka tarafından herhangi bir şart konulmaksızın ödenir.

Ödeyecek Kimsenin “Muhatabın” Adı ve Soyadı: Türkiye’de ödenecek çeklerde ki muhatap ancak bir banka yada özel finans kurumu olabilir.

Ödeme Yeri: Çek de ödeme yerinin gösterilmesi zorunlu kılınmamıştır. Gösterilmediği takdirde, muhatabın ad ve soyadı yanında gösterilen yer ödeme yeri olarak alınır.

Keşide Günü ve Yeri: Çek üzerinde yazılı tarih ile gerçek keşide günü birbirini tutmuyorsa, çek üzerinde yazılı bulunan tarih esas alınır. Keşide günü olarak gösterilen günden önce ödenmek için ibraz edilen çek (İleri tarihli çek), ibraz günü ödenir.

Keşidecinin (Çeki Düzenleyen) İmzası: Çeki düzenleyene (Keşideci) çek amiri de denir. Çeki, bankada hesabı bulunan ve yetkili olan kişi imzalayabilir. İmza yerine, parmak izi geçerli değildir ve mühür de kullanılamaz.

Çekin Düzenlenmesi: 

Çek Karnelerinin Bankalardan Alınması: Çek karnesi talebinde bulunan firma ya da kişilerin hesaplarında yeterli bakiye bulundurması, hesap sahibinin ticari ve mali durumunun yeterli ve ödeme düzenliliğinin bulunması gerekir. Bankaların kendilerine her başvuran kişiye çek karnesi vermek diye bir yükümlülüğü yoktur. Çek karneleri, bankalar tarafından basılır veya anlaşmalı oldukları matbaaya bastırılır

Çek Düzenlenmesi: Çek düzenlenirken zorunlu şekil şartları vardır ve bu şartlara uyulması gerekir. Bu şartlarına uyulduğu takdirde düzenlemede herhangi bir zorluk ile karşılaşılmaz. Ancak özellikle ödenecek rakam yazılırken çok dikkat edilmesi gerekir. Uygulamada çekler hamiline veya isme yazılı olarak düzenlenebilir.
– Hamiline yazılı çeklerde isim aranmaz. Çek kimin elinde ise o kişi çeki bankadan tahsil edebilir.
– İsme yazılı çeklerde ise isim belirtilir ve ismi yazılı olan kişiden başkası çeki bankadan tahsil edemez.

Çekin Ciro İşlemleri: Çek aynı bonoda olduğu gibi ciro işlemi yapılarak başkasına devredilebilir. Ciro yapan kişiye ciranta denir. İki tür ciro vardır:
Tam ciro: Çekin devredildiği kişinin ad ve soyadı ile “ödeyiniz” yazılarak imzalanır. İsmi yazan kişiden başkası tahsil edemez.

Beyaz ciro: 
İsim belirtilmeksizin sadece “ödeyiniz” yazılır ve imzalanır. Çek kimin elinde ise o kişi tahsil edebilir.

Çekin Tahsil işlemleri:

Vade: 31/12/2020 tarihine kadar, üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce çekin ödenmek için muhatap bankaya ibrazı geçersizdir. Özetle; 31.12.2017 tarihi sonuna kadar Çeklerin düzenleme (Keşide) tarihinden önce bankaya ibraz edilemiyordu. 05.12.2017 tarihli 7061 sayılı Torba yasa ile bu tarih 31.12.2020 tarihine kadar uzatıldı. Çekler üzerindeki tarihten önce bankaya ibraz edilemeyecek. Bu uygulama 31.12.2020 tarihine kadar geçerli olacak.

Ödeme İçin İbraz Süreleri: Keşide ve ödeme yerleri dikkate alınarak çekler için ibraz süreleri belirlenmiştir. Bu süreler şöyledir;
– Çek, keşide edildiği yerde ödenecekse (çekin üzerinde yazılı muhatap banka şubesi ile keşide yeri aynı ise) on gün,
– Keşide edildiği yerden başka bir yerde ödenecekse (çek üzerindeki muhatap banka şubesi ile keşide yeri farklı ise) bir ay içinde muhataba ibraz edilmelidir.
-Türkiye’de keşide edilen çek, aynı kıta üzerindeki başka bir ülkede ödenecekse bir ay, ( Bir Avrupa ülkesinde çekilip de Akdeniz’de sahili bulunan bir ülkede ödenecek olan veya Akdeniz’de sahili bulunan bir ülkede çekilip bir Avrupa ülkesinde ödenecek çekler, aynı kıtada keşide edilmiş ve ödenmesi şart kılınmış çek sayılır.)
– Keşide edilen çek, başka bir kıtada ödenecekse üç ay içinde ibraz edilmelidir.

Bu süreler, çekte keşide günü olarak gösterilen tarihten itibaren işlemeye başlar. Çek, bu süreler içinde ibraz edilmezse, keşideci çek den rücu edebilir (cayabilir). Rücu etmemişse, sürenin geçmiş olmasına rağmen ödemede bulunabilir. Fakat, ibraz süresi geçtikten sonra muhatabın alacaklıya ödemede bulunma zorunluluğu yoktur. Bu durumda alacaklının, cirantalara ( Varsa ciro edenlere) ve keşideciye de müracaat hakkı bulunmaz.

Keşide yeri ile ödeme yeri ayrı kıtalarda olsa bile her iki ülkenin Akdeniz’de kıyılarının olması halinde ibraz süresi üç ay değil, bir ay olarak kabul edilir. Yukarıda yazılı müddetler, çekte keşide günü olarak yazılan tarihten (keşide günü hariç) itibaren başlar. Sürenin son günü tatile rastlarsa, süreyi takip eden ilk işgününe kadar uzar. Aradaki tatil günleri süre hesabına dâhil olmaktadır.

Open chat
Whatsapp Mesajı Gönder